X
تبلیغات
گروه تاریخ استان ایلام - تاریخ شناسی

گروه تاریخ استان ایلام
دروغ گویان تنهابرگورستان مردگان وخاكسترزار خاموشان حكومت خواهندكرد.كوروش كبير)
لينک دوستان

١ بسم الله الرحمن الرحیم خلاصهاي از تاریخ شناسی (شامل مهم ترین نکات تشریحی و تستی) تهیه و تنظیم : فردین محرابی کالی سرگروه آموزشی تاریخ استان مازندران درس اول: انسان و تاریخ ٢ روش مطالعه در تاریخ: در تاریخ بیشتر با روش مشاهده غیرمستقیم به مطالعه ي پدیده ها پرداخته می شود، زیرا موضوع مطالعات تاریخی در دسترس پژوهشگر نیست و مربوط به گذشته است. تقریباً کلیه پدیده هاي تاریخی هم که در گذشته وجود داشته اند اکنون وجود ندارند. به همین جهت تنها راه مطالعه گذشته ها مشاهده ي غیر مستقیم است که با کمک ابزارها و روش هاي ویژه با استفاده از اخبار و آثار صورت می گیرد و چون این کار با عقل صورت می گیرد به آن تجربه ي عقلی می گویند . تفاوت پدیده هاي تجربی و تاریخی: پدیده هاي تجربی قابل تکرار و تجربه هستند در حالی که پدیده هاي تاریخی از نوع تجربه غیرقابل تکرار هستند. در علوم تجربی امکان مطالعه و بررسی پدیده ها با استفاده از معیارهاي قابل اندازه گیري وجود دارد. و این کار بارها انجام می پذیرد تا به قانون منجر می شود. قانون علمی که قابل تعمیم بر تجربه هاي همانند می باشد. نتایج مطالعات تاریخی ولی وقتی انسان به گذشته خود می نگرد نمی تواند از احساسات ، عواطف ، علایق و اهداف خود برکنار باشد. همچنین درباره علل و انگیزه اعمالی که در گذشته صورت گرفته نمی توان به طور همه جانبه اظهار نظر کرد. به همین جهت نتایج مطالعات تاریخی افراد مختلف درباره ي یک موضوع واحد کاملاً یکسان نیست و ممکن است با هم تفاوت داشته باشند. بنابراین نتایج حاصل از مطالعات پدیده هاي تاریخ ، نسبی است. براي کسب اطلاعات از گذشته ها چهار دسته از منابع اطلاعاتی وجود دارند که عبارتند از: -1 منقولات 2- محسوسات 3 - مکتوبات 4- معقولات 1) منقولات شامل : داستان ها- افسانه ها- خاطرات شفاهی- ضرب المثل ها به ویژه اسطوره ها (منقولات با گذشت زمان به صورت مکتوبات در می آیند.) 2)محسوسات شامل:بناها-ابزارها -نقش ها - سکه ها 3)مکتوبات شامل : هر نوع نوشته –کتابها- نامه ها-مجله ها - سفرنامه ها- کتیبه ها -سند ها -نامه ها و مانند آنهاست. 4) معقولات هر نوع استنباطی است که انسان از طریق استدلال یا تخیل براي درك گذشته یا تکمیل و تصحیح اطلاعات خود درباره گذشته انجام می دهد. تاریخ بعنوان حافظه جامعه بشري: جامعه بشري گذشته طولانی داشته ، آینده طولانی خواهد داشت و مرز بین گذشته و آینده حال می باشد. است. « امکان ها » و « امیدها » حال زمان ناپایداري است که به گذشته تبدیل می شود و آینده در بردارنده گذشته در برگیرنده همه ي رخدادهاي واقعی است به همین جهت ثروت حقیقی بشر که همان تمدن است از گذشته به ما رسیده است. مورخ کیست؟ نقال و قصه گو: کسانی که وقایع تاریخی را فرا می گرفتند و آن را با بیانی شیرین و با گرمی و شور خاصی براي دیگران بیان می کردند . نقال و قصه گوها داراي حافظه قوي بودند تا آنچه را دیده یا شنیده بودند به حافظه بسپارند. معمولاً افراد دنیا دیده و کهن سال حافظ خاطره ي تاریخی و سنت هاي مردم جامعه خویش می شدند.و تا زمانی که خط اختراع نشده بود نقالان و سنت گرایی کهنسالان مهم ترین عوامل حفظ و توجه انسان به تاریخ بود. سنت گرایی مهم ترین نتیجه توجه به تاریخ بود. ٣ واقع نویس یا تاریخ نویس: پس از اختراع خط علاوه بر نقالان و قصه گویان عده اي به عنوان واقعه نویس یا تاریخ نویس به نوشتن شرح رخدادها می پرداختند.آنان علاوه بر شرح رویدادها به ثبت تاریخ (زمان وقوع) آنها نیز توجه داشتند. آنها علاوه بر تاریخ نویسی منجم نیز بودند و به محاسبه و تنظیم تقویم نیز می پرداختند. تاریخ در لغت به معناي تعیین وقت و وقوع یک رویداد است اما در مفهومی گسترده علاوه بر تعیین وقت و وقوع یک رویداد به شرح ، تحلیل و تفسیر آنها نیز می پردازد. پژوهشگر تاریخ :کسانی که به تحقیق مطالب کتابهاي تاریخی و تصحیح و تحلیل آن ها می پردازد. اهمیت کار مورخ: -1 ثبت، حفظ و انتقال اخبار مهم به دیگران -2 بازگویی و شرح و توضیح تاریخ ( رابطی میان حال و گذشته) صفات مورخان اولین صفت :راستگویی مورخی که دروغ بگویید موجب تغییر و تحریف در تاریخ می شود. راستگویی مورخ به معناي امانتداري او در نقل صحیح رخدادهاي تاریخی است.بهترین مورخان کسانی هستند که در نقل تاریخ راستگو باشند. دومین صفت: حقیقت جویی. او با مطالعه در وقایع و سرگذشت افراد و جوامع به قضاوت درباره ي آنها می پردازد. بهترین خصوصیتی که یک قاضی باید داشته باشد عدالت است. سومین صفت: عدالت سومین صفت یک مورخ به عنوان قاضیِ اعمالِ گذشتگان ،عدالت اوست. چهارمین صفت :دانش گسترده مورخ علاوه بر مطالعات تاریخی باید به علوم مرتبط با تاریخ نیز دسترسی داشته باشد جغرافیا، ادبیات، فلسفه، جامعه شناسی، باستان شناسی، علوم سیاسی مهم ترین علوم انسانی مرتبط با تاریخ هستند. به عنوان مثال به کمک ادبیات مورخ به فهم درست متون قدیمی تاریخی و درك مطلب تاریخی نهفته در آثار ادبی دست می یابد. بنابراین مورخ بودن بدون اطلاع از دیگر علوم انسانی غیر ممکن است. دانش مورخ هنکامی تکمیل می گردد که علاوه بر علوم انسانی از دستاوردهاي علوم دیگر نیز استفاده کند. زیست شناسی ، زمین شناسی، شیمی ،پزشکی و نجوم هر یک داراي دستاوردهایی هستند که براي مورخ مفید است. مورخ با کمک علم نجوم، تقویم و زمان را می شناسد. به وسیله ي زمین شناسی، مورخ از عمر زمین و تاریخ آن مطلع می شود. پنجمین صفت:داشتن قدرت اندیشه و تفکر (تجزیه و تحلیل) بدون اندیشه و تفکر کار مورخ بیهوده و بی فایده است. ششمین صفت:توانایی نوشتن درست : تا بتواند دستاورد پژوهش خویش را به گونه اي مطلوب عرضه کند. مراحل تدوین یک کتاب تاریخی 1) انتخاب موضوع 2) جمع آوري اخبار و اطلاعات (منابع اطلاعاتی گذشته) 3) گزینش(سنجش) اخبار( شرط اساسی دقت و حوصله ) 4) تنظیم مطالب(بر اساس زمان وقایع و ارتباط میان آنها)تجربه و توانایی فکري مورخ نقش اساسی دارد. 5) بررسی و تفسیر (معقولات) 6) نگارش (اظهار نظر ،نتیجه گیري و توضیحات) درس دوم :زمان و اهمیت آن درتاریخ زمان و اهمیت آن در تاریخ: ٤ بررسی یک رویداد بدون توجه به زمان وقوع آن منجر به درك نادرست یا ناقص از آن پدیده خواهد شد. زمان یکی از اصول اساسی علم تاریخ است. مهم ترین عمل هوشمندانه در تاریخ ، زمان شماري است.(مارتین نیلسون) بنیادي ترین پرسش هاي مورخان به هنگام بررسی یک رویداد عموماً عبارتند از : -1 واقعه در چه زمانی اتفاق افتاد؟ 2- واقعه در کجا روي داد؟ 3- واقعه چگونه و چرا روي داد؟ مورخان براي بررسی دقیق تر رویدادهاي تاریخی ، به طور اعتباري به تقسیم بندي هایی از زمان گذشته دست زده اند.:قرن – هزاره- دوره -دوره پیش از تاریخ – دوره تاریخی. تقسیم زمان از نظر مورخان و زمان شناسان: -1 زمان هاي کوتاه که با ساعت اندازه گیر ي می شود مانند : ثانیه ، دقیقه ، ساعت و ... -2 زمان هاي طولانی که در تقویم ها و گاه شمارها آمده اند. مانند: هفته ، ماه ، سال و ... -3 دوران هاي زمان شمار تاریخی که از سالهاي متمادي تشکیل شده اند . مانند قرن ، هزاره ، دوره و ... پیدایش تقویم و اهمیت آن در زندگی بشري چگونه توجه انسان به عامل زمان جلب شد و درك انسان از این پدیده چگونه بود؟ اولین توجه انسانها ي اولیه به زمان ، گردش شبانه روز بود.  دومین عامل توجه انسان به زمان قمر(ماه)بود.  سپس انسان اولیه متوجه تکرار منظم بعضی از امور طبیعی از جمله و تغییرات فصلی ،فصل شکوفه و بهار  ،رسیدن میوه ها ،یخبندان و...شد. محاسبه و اندازه گیري زمان کاشت و برداشت و زمان آبیاري ضرورت توجه دقیق تر به زمان و ساختن وسیله اي براي اندازه گیري را جدي تر کرد. بنابراین دستگاه اندازه گیري زمان(تقویم)ساخته شد که با گسترش علم نجوم و ریاضیات کامل تر شد. تقویم: نظامی است که انسان براي محاسبه و اندازه گیري زمان طولانی و به خصوص سال و ماه اختراع کرده است. کاربرد مهم تقویم: محاسبه و اندازه گیري دقیق زمان مبدأ تقویم : هر تقویم داراي مبدأیی است و بدون وجود مبدأ سنجش زمان امکان پذیر نیست. مهم ترین مبدأهاي تقویم در جهان -1 مبدأ دینی : مسیحی – هجري – یهودیان(ده فرمان) -2 مبدأ ملی و قومی : شاهنشاهی -3 مبدأ مبتنی بر حوادث طبیعی: سومریان قبل از طوفان و بعد از طوفان -4 مبدأ نجومی : طلوع ستاره اي خاص ، خسوف یا انفجار سیاره اي (چون خالی از تعصب و حب و بغض هاي قومی ، نژادي و دینی ) مهم ترین کاربردهاي تقویم مناسبت هاي دینی (ایام حج ، روزه و ...) و ملی  تنظیم دفترهاي بودجه سالیانه  تنظیم زمان دریافت مالیات و خراج  تنظیم و تعیین زمان پرداخت مخارج و هزینه هاي دولت  تعیین و تنظیم زمان قراردادها و عهد نامه ها  ٥ تعیین زمان جنگ و زمان هاي سعد (فرخنده)و نحس (شوم)  نگاهی به برخی از تقویم هاي جهان در میان رودان گاه شماري خورشیدي و قمري مرسوم بوده است.(سال آن شمسی و ماه آن قمري بود) بابِلی ها (پیشگامان علم گاه شماري و نجوم) تقویمی درست کردند که بعدها مصریان و هخامنشیان تقویم خود را بر اساس آن ترتیب دادند. درگاه شماري بابلیان مبدأ شمارش سالها ، جلوس پادشاه بود. در تقویم بابلی سال به 12 ماه 30 یا 29 روز تقسیم می شد. نخستین ماه تقویم بابلی نیسانو بود ماه دوازدهم ، ادارو نام داشت. براي از بین بردن اختلاف سال خورشیدي و قمري هر سه سال یک ماه سیزدهمی به نام آداروي دوم می افزودند. گاه شماري مصري چون مصریان در نجوم و ریاضیات پیشرفته بودند پیشرفت زیادي در گاه شماري داشتند. مبناي تقویم ژولیانی (قیصري) و تقویم میلادي امروز بر اساس تقویم مصري است. مصریان سال را 365 شبانه روز و یک چهارم حساب می کردند.سال آن ها 12 ماه 30 روزه بود که بر روي هم 360 شبانه روز می شد و 5 روز اضافی (اپاگومن) سال را به آخر ماه دوازدهم می افزودند. بنابرین تقویم مصري 11 ماه 30 روزه و ماه دوازدهم آ نها 35 روزه بود و با حساب یک چهارم روز در هر سال با گذشت سه سال در سال چهارم ماه 35 روزه را 36 روز حساب می کردند. مبدأ تقویم در این کشور مقارن با سلطنت هر پادشاه بود. تقویم رومی در این تقویم هر سال داراي 10 ماه بود و هر ماه به نام یکی از پهلوانان و خدایان اساطیري رومی نام گذاري می شد.بعدها 2 ماه به 10 ماه اضافه شد. از آنجا که سال رومی ها شمسی و ماه آنها قمري بود اختلاف 11 روزه آنها باعث بی نظمی هاي فراوانی می شد تا اینکه در زمان ژولیوس سزار (قیصر روم) اصلاحاتی در این تقویم صورت بگیرد. این تقویم تا 1500 سال بعد رواج داشت تا اینکه در زمان پاپ گرگوار سیزدهم اصلاحاتی در این تقویم صورت گرفت . این تقویم که به تقویم گریگواري شهرت دارد هنوز هم مورد استفاده بعضی از کشورهاي مسیحی می باشد. تقویم قمري: تقویم رایج در بیشتر کشورهاي اسلامی می باشد. مبدأ این تقویم اول محرم سال هجرت پیامبر می باشد که مبتنی بر حرکت ماه به دور زمین است که 12 ماه 30 یا 29 روزه دارد . سال قمري 354 روز و سال کبیسه آن 355 روز می باشد. سال کبیسه: نخستین بار کبیسه در سال 46 ق .م. در زمان ژولیوس سزار روم صورت گرفت. پیشینه تقویم در ایران: پیشینه تقویم و گاه شماري در ایران به قبل از هخامنشیان بر می گردد. در دوره هخامنشیان گاه شماري شمسی قمري بابلی رایج بود. از ویژگی هاي این تقویم این بود که آغاز سال با آغاز پاییز یکی بود و اولین ماه سال با جشن هایی هم زمان می شد.مبدأ : مبدأ این تقویم آغاز سلطنت هر شاه بود. ٦ بعدها داریوش یکم این نوع گاه شماري را منسوخ و گاه شماري اوستایی را بجاي آن رایج گردانید.در این گاه شماري هر سال 12 ماه 30 روزه و 5 شبانه روز که به عنوان پنجه (پنجه دزدیده ،خمسه مسترقه ،بهیزك کوچک) به آخر سال می افزودند. در تقویم اوستایی نام روزها و ماهها مربوط به خدایان و ایزدان است.ماههاي تقویم رسمی رایج کشور ما برگرفته از تقویم اوستایی است. گاه شماري در زمان اشکانیان:در دوره اشکانیان روز و ماه تقویم اوستایی بکار می رفت. اما سال را بر اساس مبدأ خودشان یعنی تأسیس حکومت اشکانیان ( 247 قبل از میلاد )شمارش می کردند. ماههاي دوران اشکانیان اسامی اوستایی است که هم اکنون نیز متداول است مانند فروردین ، اردیبهشت و ... اسفند. گاه شماري در زمان ساسانیان: در دوره ي ساسانیان گاه شماري زردشتی اوستایی رایج شد. مبدأ : مبدأ تقویم در دوره ساسانیان آغاز پادشاهی و جلوس هر پادشاه بر تخت بود. تقویم ساسانیان را 365 شبانه روز حساب می کردند.در هر 4 سال یک شبانه روز و در هر 120 سال 30 شبانه روز از سال شمسی حقیقی عقب می افتاد.بعد از 120 سال یک ماه به ماه دوازدهم می افزودند و آن سال سیزده ماه می شدکه به نوبت دو فروردین ،دو اردیبهشت، دوخرداد ، الی آخر... می شمردند ، سال کبیسه را بهزیک نامیده که به مناسبت آن جشن می گرفتند . عقب رفتن نوروز با این ترتیب از 30 روز تجاوز نمی کرد.این ماه را بهیزك (کبیسه)بزرگ می نامیدند. تقویم یزدگردي:تاریخی که بعد از اسلام براي ترتیب سال و ماه بین پارسیان معمول شده بود تاریخ یزدگردي نام داشت که مبدأ آن را آغاز سلطنت یزدگرد سوم حساب می کردند .کبیسه کردن تاریخ از اواخر دوران ساسانیان در بوته فراموشی قرار گرفت به همین جهت در زمان خلفاي بنی عباس براي زارعین و مالکین از حیث پرداخت مالیات اشکالاتی بوجود آمد. تقویم جلالی تقویم جلالی یا ملکی تقویمی است که در زمان سلطنت جلال الدین ملکشاه سلجوقی تدوین شد. به دلیل اجرا نشدن کبیسه هاي صحیح تقویم یزدگردي و مصادف نشدن آغاز سال ایرانی با آغاز بهار ، ملکشاه جلال سلجوقی هیأتی را که عمر خیام هم در آن حضور داشت (عمرخیام ،میمون بن نجیب واسطی ،ابوالمظفر اسفزاري و عباس لوکري )مأمور اصلاح تقویم کرد ،که تقویم فعلی فصلی ایران بر همان پایه است . سال جلالی از اول بهار آغاز می شود و سال را به فصول چهار گانه تقسیم کرده اند. به علت نقش علمی بسیار خیام به تقویم خیامی هم شهرت یافت.تقویم جلالی یکی از دقیق ترین تقویم هاي جهان می باشد. تقویم اویغوري(ترکی،مغولی،ختایی،غازانی): با تسلط قوم مغول این تقویم رواج یافت. تقویم ایغوري یا مغولی ، تقویم شمسی قمري است و ماههاي قمري آن 29 یا 30 شبانه روز و داراي یک دوره دوازده ساله به نام حیوانات است. پادشاهان صفوي و قاجار این تقویم را رسمی اعلام کردند ولی از سال 1304 هجري شمسی استفاده از آن منع و بکلی منسوخ شد. تقویم رسمی ایران: ٧ تقویم رسمی ایران بر اساس تقویم جلالی است که موجب قانون مورخ یازدهم فروردین ماه 1304 هجري شمسی 1343 هجري قمري بر قرار گردید ،طبق آن اولین روز بهار آغاز هر سال است اسامی ماهها از ماههاي قبل از اسلام اقتباس شده که عبارت است از : فروردین -اردیبهشت -خرداد - تیر -مرداد -شهریور -مهر-آبان – اذر - دي – بهمن – اسفند. شش ماه اول سال هریک داراي 31 شبانه روز و پنج ماه دیگر هر یک داراي 30 شبانه روز و اسفند در سال هاي عادي داراي 29 و در سال هاي کبیسه داراي 30 شبانه روز است. طبق ماده دوم قانون مذکور سالهاي اویغوري که در تقویم هاي سابق معمول بود منسوخ گردید . مبدأ: هجرت پیامبر (ص) از مکه به مدینه تبدیل تاریخ قمري به میلادي براي تبدیل تاریخ هجري قمري به میلادي و به عکس می توان از روش زیر بهره برد. این روش به فرمول هارتنر شهرت یافته است. الف) براي تبدیل سال هجري قمري به میلادي از فرمول زیر استفاده می شود : ب)فرمول براي تبدیل سال میلادي به هجري قمري : تبدیل تاریخ هجري شمسی به میلادي وبلعکس :براي تبدیل این دوتاریخ باید بدانیم که هجرت پیامبر اکرم درسال 10 / میباشد. / 621 میلادي صورت گرفته وچون شروع سال میلادي ازیازدهم دي ماه 11 ولذا اگر تاریخ موردنظر تادهم دي ماه باشد سال هجري شمسی راباعدد 621 واگر بعد ازآن باشدباعدد 622 جمع می نماییم وسال میلادي مقارن آن سال شمسی بدست می آید . : مثال 1 10 گذشته پس عدد 622 رادرنظر می گیریم. / سال شروع انقلاب اسلامی چون دربهمن ماه بوده یعنی از 11 1979-622= 622+1357 یا 1357 =1979 1383+621= مثال 2 :میلادي قبل از 11 دي 2004 1383+622= میلادي بعد از 11 دي 2005 تبدیل تاریخ قمري به هجري شمسی 907×11= -1 سال هجري قمري را در عدد 11 ضرب می کنیم. 9977 9977×365= -2 حاصل ضرب را بر عدد 365 تقسیم می کنیم. 27 ٨ 907-27= -3 نتیجه بدست آمده را از سال قمري کم می کنیم. 880 تبدیل تاریخ هجري شمسی به هجري قمري : 1304×11 = -1 سال هجري شمسی مورد نظر را در عدد 11 ضرب می کنیم. 14344 14344×354= -2 حاصل ضرب را بر عدد 354 تقسیم می کنیم. 40 1304+40 = -3 نتیجه بدست آمده را به سال شمسی اضافه می کنیم. 1344 ماده تاریخ: کلمه ،جمله ، بیت یا مصراعی است که مجموع حروف آن به حساب ابجد مطابق با تاریخ واقعه اي تاریخی و یا رویدادي خاص باشد. « سلطان اعظم »: ماده تاریخ بر تخت نشستن شاهرخ میرزا افشار درس سوم : مکان در تاریخ مکان : بررسی و مطالعه ي بستر جغرافیایی رویدادها از بنیادها و ارکان علم تاریخ می باشد.زیرا هر واقعه اي در بستر جغرافیایی رخ می دهد. فایده مطالعه مکان: مطالعه و مشاهده دقیق محل و مکان وقوع رویدادها ، مورخان را براي درك بسیاري از ابعاد حیات اجتماعی زندگی گذشته انسان آماده تر می کند. تقسیم زمین بر اساس آب و هوا: -1 آب و هواي گرم 2- آب و هواي معتدل 3- آب و هواي سرد هر یک از این محیط ها با توجه به ویژگی هاي خاص خود بر زندگی ساکنان خود تأثیر می گذارند. تأثیر جغرافیا بر محیط: -1 محیط جغرافیایی از بدو خلقت انسان ، بر زندگی و فعالیت هاي او تأثیر داشته است. ولی با پیشرفت علم و فناوري از تأثیر آن کاسته شده است. -2 پدیدهاي جغرافیاي مانند رودخانه هاي نیل ، دجله و فرات کارون و سند جمعیت فراوانی در خود جذب کرده تمدنهاي بزرگی را بوجود آوردند. -3 زندگی ایلی و اقتصاد مبتنی بر دامداري در مکان هایی توسعه یافته اند که داراي مراتع سرسبز و چراگاههاي وسیع و باران کافی بودند. -4 سواحل مناسب دریاها ، موجب توسعه اقتصاد مبتنی بر تجارت دریایی و صیادي شده است. ظهور تمدن دریایی مانند : فنیقی ، یونانی و کارتاژي. -5 توسعه زندگی صحراگردي و تکیه بر زندگی عشیره اي و قبیله اي از شرایط آب و هوایی مناطق گرم و خشک است. -6 مناطق پرجمعیت در نیم کره ي شمالی قرار گرفته اند. برخی از جغرافی دانان و مورخان بین ظهور تمدن هاي مصر ، یونان و روم و ایران باستان و وضعیت آب و هوایی آن ها نوعی ارتباط قائل هستند. هانتینگتن معتقد است شرایط آب و هوا در رشد و شکوفایی تمدنها نقش اساسی و مهم ایفا کرده است. بجز شرایط آب و هوایی وضعیت جغرافیاي سرزمین ها در ایجاد ارتباط با سرزمین هاي دیگر تأثیرگذار بوده است: رودهاي قابل کشتیرانی ، گذرگاههاي کوهستانی ، جلگه ها و دشت هاي باز و رشته کوههاي کم ارتفاع ، همواره باعث تسهیل ارتباطات بین جوامع و گاه وقوع رویداد هاي مهم تاریخی نظیر مهاجرت ها و جنگ ها و یا ظهور تمدن ها شده اند. ٩ از طرفی عوامل دیگر جغرافیایی مانند ، رشته کوه ها ، اقیانوس ها و دریاهاي پهناور، رودخانه هاي یخ زده، صحراهاي سوزان و بی آب و علف ، مرداب ها و باتلاق ها و درههاي عمیق جریان ارتباطات بین جوامع را در گذشته کند و یا متوقف ساخته است. پیوند جغرافیا و تاریخ یکی از بنیادي ترین سؤالات مورخان در بررسی یک رویداد، آگاهی از مکان وقوع آن است .زیرا همواره رویدادهاي تاریخی در برشی از زمان و در صحنه اي به نام مکان ظهور پیدا می کنند. هرودوت مورخ یونانی ،پدر علم تاریخ، بسیاري از سرزمین ها را از نزدیک مشاهده کرده است. مسعودي مورخ مسلمان براي مشاهده محل وقوع رویداد هاي تاریخی دست به مسافرت دور و دراز ي زده است. دلایل توجه فرمانروایان کشورها ، تجار و... به اطلاعات جغرافیایی -1 آگاهی از موقعیت جغرافیایی مانند وضع چراگاهها ، مراتع و... جهت اداره حکومت نظیر تعیین مالیات و خراج -2 به منظور اهداف نظامی و سیاسی( اطلاع از گذرگاهها ، تنگه ها و کمین گاههاي نظامی، منابع آذوقه و...) -3 آگاهی از شبکه راه هاي زمینی و دریایی جهت انجام امور تجاري و اقتصادي ، زیارت اماکن مقدسه و علم آموزي زمانی به فهم درستی از رویداد تاریخی دست می یابیم که در مطالعه رویداد تاریخی به بررسی موقعیت تاریخی نیز بپردازیم. در بررسی تاریخ سیاسی ، اقتصادي و نظامی ایران توجه به پدیده جغرافیایی اهمیت فراوانی دارد. {شبکه راهها(جاده ابریشم، آبراههاي مهم ) اهمیت خلیج فارس؛با شروع دریانوردي و تجارت دریایی خلیج فارس نقش جهانی یافت و به یکی از گذرگاههاي مهم ارتباطی با آسیا تبدیل شد و بعد از چندي اهمیت نظامی آن حتی نقش بازرگانی آن را تحت الشعاع قرار داد و امروزه با کشف ذخیره هاي عظیم نفت د رجزایر ، اهمیت آن به شدت افزایش یافت.) جغرافیاي تاریخی بررسی و مطالعه ي تاریخ در عرصه ي جغرافیایی آن به عهده ي علمی به نام جغرافیاي تاریخی است. جغرافیاي تاریخی علمی است که محل دقیق حوادث و رویدادها و تأثیر مداخلات انسان در محیط طبیعی و تأثیر محیط بر زندگی انسان را در گذشته مورد مطالعه قرار می دهد. روژه دیون (جغرافی دان فرانسوي): جغرافیاي تاریخی نوعی جغرافیاي انسانی است که به گذشته توجه دارد. دامنه مطالعات(کارکردهاي مهم) جغرافیاي تاریخی -1 مطالعه مرزها ،حدود و ثغور دولت ها در دوره هاي مختلف تاریخی -2 بررسی روند حرکت هاي بزرگ جمعیتی -3 بررسی روند تحولات اقتصادي و معیشتی -4 بررسی و سیر تحولات در ساخت ابزار و فن آوري در عرصه صنعت و کشاورزي -5 مطالعه راه ها و جاده هاي قدیمی -6 مطالعه مردمانی که که از این جاده ها عبور می کردند: تجار ، بازرگانان، زائران ، مبلغان مذهبی. -7 مطالعه و بررسی محل وقوع جنگ ها و مناطقی که از لحاظ نظامی اهمیت داشته اند مانند:دره ها ، گذرگاههاي طبیعی ، قلعه ها و برج ها . -8 بررسی مکان هایی که از نظر اقتصادي و سیاسی و دینی در گذشته مهم بوده اند. همه مواردي هستند که بازسازي گذشته را به صورت دقیق تر میسر می سازند. مرزها پدیده اي جغرافیاي و تاریخی: ١٠ مرزها یکی از موضوعاتی هستند که در جغرافیاي تاریخی مورد توجه قرار می گیرند. کلمه مرز در دوره معاصر وارد ادبیات سیاسی و نظامی ما شده است، در گذشته به مرزها سر حد و ثغور می گفتند. در آغاز مرزها و سرحدات به مفهوم اولیه خود شکل طبیعی داشته نه مصنوعی. دریاها و رودها تا مدت ها از نمونه هاي مشخص و عینی مرز طبیعی بودند. نتایج بررسی مرزها -1 بررسی ریشه ي جنگ هاي برخی از اقوام و ملت ها در گذشته و بررسی قرارداهاي مرزي بین کشورها -2 راهاي نفوذ و عبور سپاهیان و محل وقوع جنگ ها در مناطق سرحدي و مرزي ن 3ق-ش نهق ها ش يق تدارریتخ یسیاسی و نظامی حکومت ها و یا خلع آن ها در تعیین خطوط مرزي در سلسله هاي تاریخی گذشته . :مطالعات و پژوهش هایی که در عرصه ي جغرافیاي تاریخی صورت می گیرد سرانجام به تهیه و تدوین نقشه ها و اطلس هاي تاریخی می انجامد. اطلس: به کتابی گفته می شود که شامل نقشه ها ، تصاویر ، نمودار ، جدول و یک سلسله اطلاعات دیگر درباره ي یک موضوع و رشته ي خاص است .مانند اطلس جغرافیایی ، اطلس تاریخی. تفاوت نقشه تاریخی با نقشه قدیمی: نقشه اي که از شهر اصفهان در دوره شاه عباس تهیه شد یک نقشه قدیمی است و تنها به عنوان سند و مدرك تاریخی مورد توجه است. فایده نقشه تاریخی: مراجعه به نقشه تاریخی به تاریخ پژوهان کمک می کند تا به مشاهده تاریخ بر گستره ي جغرافیا یی نائل آیند. علت توجه مورخان به تهیه و تنظیم نقشه هاي تاریخی به جهت فراوانی نسبی اطلاعات موجود در آن است . ضعف نقشه تاریخی: بیشتر کمیت هاي سیاسی و نظامی را در بر می گیرد و از ارائه اطلاعات و اخبار اجتماعی ،فرهنگی ،جمعیتی و بسیاري دیگر از جلوه هاي حیات اجتماعی انسان در گذشته ناتوان هستند. فواید نقشه هاي تاریخی -1 پی بردن به اقتدار و عظمت و اهمیت آن دوره تاریخی و یا ضعف و سستی آن. -2 پی بردن به وسعت قلمرو ، پایتخت ها ، شهرها ، شبکه ي راه هاي تجاري و نظامی ، خطوط مرزي و... -3 محلِ برخورد هاي نظامی ، مناطق استراتژیک ، شبکه ي راه ها ، مراکز فرهنگی ، اقتصادي و سیاسی یک دوره تاریخی باز شناخت و با سهولت بیشتري بررسی می شوند. -4 یکی از راههاي درك بصري رویدادهاي تاریخی (ابزاري سودمند در آموزش تاریخ) درس چهارم: دنیاي پر رمز و راز افسانها و حماسه ها یکی دیگر از منابع هاي بازسازي گذشته افسانه ها و حماسه هاي رایج در میان ملت ها هستند. شروع می شود . « افسانه » مشهور است تاریخ با ایرانیان باستان عقیده داشتنداولین انسان و نخستین فرمانرواي روي زمین شخصی به نام کیومرث بوده است. چینی هاي باستان بر این باور بودند که اولین انسان پانکو نام داشته است که از نفس او باد و از موهایش درختان بوجود آمدند. ١١ اقوام و ملتها با استفاده از افسانه ها : چگونگی پیدایش انسان  ساخته شدن وسایل و ابزار ها  بنیانگذاري اعیاد و سنتها و همانند آن ها را بیان می کنند.  دلیل نامشخص و نادقیق بودن محتواي افسانه ها : در افسانه ها به زمان و مکان پدیده ها توجهی نمی شود. اما در تاریخ هر واقعه اي زمان و مکان معینی دارد . افسانه سفر گیل گمش به جزیره دیلمون نا مشخص بودن زمان و مکان. اما نبرد ملازگرد در 463 ق .تأسیس سلسله صفوي 907 ق. شروع جنگ جهانی اول 1914 م. داراي زمان و مکان مشخص است. دیدگاهها موجود درباره افسانه: هرچند افسانه ، قصه ، داستان و اسطوره ریشه جداگانه دارند اما تقریباً به یک مفهوم داستان یا سرگذشت خیالی و غیر واقعی است. با این حال برخی بر این اعتقاد هستند افسانه ها بر اساس واقعیت ساخته شده اند و در اصل واقعی بودند اما با گذشت زمان دچار دگرگونی شده با افزوده شدن سخنان عجیب و مطالب حیرت انگیز به همراه خیال پردازي محتواي آنها با فرد سازگار نیست. گروه دیگر معتقد هستند چون انسان ها در گذشته درباره پدیده هاي طبیعی و وقایع تاریخی آگاهی اندکی داشته اند براي بیان آنها به تخیل و پندار متوسل شده اند بنابراین افسانه ها دستاورد خیال پردازي انسانها بوده است. چرا افسانها یکسره زاده پندار و خیال نیست؟ -1 در اثر مطالعات مورخان و باستان شناسان ، شواهدي بدست آمده که با بعضی مطالب موجود در افسانها هم خوانی دارد. داستان جنگ تروا در 1200 ق .م. که در آسیاي صغیر توسط باستان شناسان پیدا شد. -2 مفاهیم و مضامین افسانها اختصاص به یک قوم و ملت ندارد. قهرمانان روئین تن: ایران اسفندیار، یونان آشیل،اسکاندیناوي بالدر فرهنگ شفاهی: عامل اصلی حفظ و انتقال دانش ها، تجارب و به طور کلی فرهنگ حافظه و گفت و شنود است. فرهنگ مکتوب : عامل اصلی حفظ و انتقال دانش ها، تجارب بشري به طور کلی آن چه فرهنگ را می سازد،کتابت است. مهم ترین عوامل تغییر در فرهنگ هاي شفاهی: -1 حافظه انسان همواره در معرض فراموشی است. 2- در گفت و شنود همواره خطر اشتباه و لغزش وجود دارد. -3 گذشت زمان 4- تحول فرهنگ 5- اعمال سلیقه 6- نفوذ اغراض، اهداف 7- دخالت تعصبات اعتقادي و قومی ویکو(مورخ ایتالیایی): «. افسانه ها در اصل راست و جدي بوده اند ، اما بعدها دچار تغییر شده اند » فرهنگ شفاهی جوامع با حاکمیت فرهنگ مکتوب به پایان می رسد . در هند حدود 1200 ق .م. فرهنگ بصورت مکتوب درآمد. در یونان در قرن نهم ق .م. فرهنگ بصورت مکتوب درآمد. در ایران بعد از نوشته شدن شاهنامه افسانها شکل واحدي گرفتند. ١٢ عصر طلایی در تاریخ ملت ها: معمولاً در افسانه ها هر ملتی داراي یک عصر طلایی است یعنی عصري که سراسر آن خوبی و خوشبختی بوده و از درد و رنج و دشمنی اثري و خبري نبوده است.ایران باستان : دوره جمشید /محل زندگی: ورجمکرد هندباستان: عصر کریتایوگا ، چین باستان :عصر خاقان هاي نیکوکار قرار دارد.حماسه بیان شاعرانه ي اعمال رزمی و پهلوانی است. « حماسه » حماسه ها: حد فاصل بین افسانه و تاریخ تفاوت افسانه و حماسه:در افسانه بیشتر راجع به پیدایش ملت ها ، سنت ها، ابزارها و پدیده ها سخن گفته می شود ، در حالی که در حماسه درباره حفظ جوامع از دستبرد دشمنان با توسل به جنگ و اعمال پهلوانی گفت و گو می شود. دلایل توجه بیشتر به حماسه:زیرا حماسه نقش بسیار مهمی در حفظ جوامع از خطراتی که آنها را تهدید می کرده ایفا می کرد و روحیه جوانمردي و جنگاوري را تقویت می کرد. سه مرحله گذشته ي ملت هاي بزرگ و قدیمی: -1 مرحله افسانه اي - وقایع تاریخی کاملاً دگرگون شده اند. -2 مرحله حماسی - وقایع تاریخی تا حدود زیادي دگرگون شده اند. -3 مرحله تاریخی- وقایع تاریخی کم و بیش بدون تغییر باقی مانده اند مهم ترین عامل حفظ و اخبار تاریخی و جلوگیري از تبدیل آن ها به حماسه یا افسانه گسترش استفاده از خط است. حکومت هاي ایران بر اساس شاهنامه(افسانه اي) : -1 پیشدادیان 2- کیانیان 3- اشکانیان 4- ساسانیان حکومت هاي تاریخی(واقعی ) ایران: -1 ایلام 2- ماد 3- هخامنشیان 4- اشکانیان 5- ساسانیان تاریخ ایران پیش از اسلام 1) دوران افسانه اي (اساطیري)/ از پیشدادیان تا دوره ي کیخسرو 2) دوران حماسی / از فرمانروایی کیخسرو تا اواخر دوره کیانی 3) دوران تاریخی / سالهاي پایانی کیانیان تا سراسر دوران فرمانروایی اشکانیان و ساسانیان کاربرد حماسه ها و افسانه ها در تاریخ:: -1 پیدایش بسیاري از آیین ها ، رسوم ، اعیاد، بناهاي شهرها،استفاده از ابزارها ، فنون و ... در افسانه ها بیان شده است. -2 بسیاري از اخبار و اطلاعاتی که در تاریخ گمشده یا تاریخ بدانها دسترسی ندارد ، در افسانها و حماسه ها قابل کشف و استفاده است. در حقیقت افسانها و حماسه ها بسیاري از کمبودها و خلاهاي دانش تاریخی بشري را تکمیل می کنند. -3 مهم ترین عرصه هاي مطالعه درباره افسانه ها و حماسه ها ،اسطوره شناسی تطبیقی است. اسطوره شناسی تطبیقی اطلاعات فراوانی در مورد روابط اقوام و ملل ، چگونگی جدا شدن آن ها از یکدیگر ، مبادلات فرهنگی میان آنها تحول زبانها و دگرگونی فرهنگ ها بدست داده است. -4 افسانها و حماسه ها علاوه بر آنکه در بردارنده ي اطلاعات تاریخی ، ادبی و اجتماعی فراوانی درباره ملت ها هستند طرز فکر، روحیات ، آرمان ها و بطور کلی خصوصیات روحی و معنوي آنها را نشان می دهند. ١٣ درجه اعتبار و ضعف افسانه ها در تاریخ نویسی: -1 بدلیل اینکه افسانها توام با تخیل هستند براي همین باید در استفاده تاریخی از آنها شاخ و برگ ها را کنار زد. (کیومرث نماد دوره زندگی کوه نشینی انسان در تاریخ است) -2 حماسه ها هم بیش از آنکه تاریخ را بسازند تاریخ ملت ها را در قالبی مطابق با آرمانها و آرزوهایشان در می آورند. مواردي که در استفاده از افسانها و حماسه ها در تاریخ باید دقت کرد: جعل - غلتیدن در دامن توهم-آلودگی به خرافات-مواجهه با شرك و کفر- درهم آمیختگی فرهنگ ها-  فرو رفتن در تعصبات-پیروي از اهداف و اغراض-اغراق گویی و قوم پرست علوم مرتبط با افسانه ها و حماسه ها: اسطوره شناس: کسانی که به مطالعه درباره ي افسانه ها و حماسه ها (اسطوره ها) می پردازد. -1 زبان شناسی 2- روان شناسی 3- تاریخ 4- جامعه شناسی 5- باستان شناسی 6- ادبیات درس پنجم: آثار باستانی مرز تاریک و روشن تاریخ یا « آثار باستانی » یکی از مهم ترین راه هاي مطالعه گذشته آثار مادي بجا مانده از انسان هاي گذشته است که اصطلاحاً نامیده می شود. « آثار تاریخی » تعریف آثار باستانی آثار باستانی به بناهاي تاریخی ، مجسمه ها ، فسیل هاي انسانی ، بناها ، اشیاء، سنگ نبشته ها و بطور کلی همه آثاري که ساخته ي دست و اندیشه ي انسان هاي گذشته هستند و یا به نحوي با زندگی او ارتباط دارند گفته می شود.نسخه هاي خطی ،اسناد کهن، بناهاي تاریخی و ... باستان شناسی : علمی است که با شناسایی آثار بجا مانده از انسان هاي گذشته و مطالعه و بررسی آن ها دانش تاریخی انسان افزایش می یابد. باستان شناس : کسی است که با گردآوري اشیاء و ابزارهاي قدیمی و طبقه بندي آن ها و پژوهش درباره ي آنها می پردازد. دانشجویان این رشته آموزش هایی درباره ي چگونگی شناسایی و کشف آثار ، تعیین سن آنها ، فنون حفاري و کاوش ، شناخت دوران هاي تاریخی و ویژگی هاي هر دوره و مواردي از این قبیل می پردازد. مراحل کار باستان شناسان : 1) مرحله کشف و شناسایی مکان هاي آثار باستانی و تاریخی 2) مرحله ي کاوش و حفاري 3) مرحله ي استخراج و تنظیم اطلاعات 1) مرحله کشف و شناسایی آثار باستانی و تاریخی منابع شناسایی: 1-بناهاي تاریخی سالم 2- ویرانه هاي تاریخی -3 منابع نوشتاري(کتاب تاریخی و سفرنامه ها) 4- عکس برداري با دوربین هاي بسیار قوي 2) مرحله ي کاوش و حفاري حفاري و جستجو براي یافتن آثار باستانی مشکل ترین و مهم ترین کار باستان شناسی محسوب می گردد که در آن دانش و تجربه ي باستان شناس به محک زده می شود زیرا آنچه یک باستان شناس در حین حفاري می بیند و می ١٤ آزماید ، تکرار پذیر نیست به همین جهت لازم است کوچک ترین آثار گردآوري و تمام جزئیات با دقت ثبت و گاه در مواقعی که حفاري منجر به از بین رفتن آثار می شود بهتر است از انجام » عکس برداري شوند و حتی گفته می شود « آن خودداري شود 3) مرحله ي استخراج و تنظیم اطلاعات در مرحله ي استخراج و تنظیم اطلاعات به کارهایی مانند: تاریخ گذاري آثار ، شناسایی مواد بکار رفته در آن ها و ارائه ي آگاهی هاي تاریخی بر اساس آنها می پردازد. تعیین سن آثار باستانی: -1 استفاده از شواهد نوشتاري 2- سال یابی به کمک کربن 14 -3 سال یابی پتاسیم – آرگون 4- تعیین سن بر اساس حلقه هاي تنه درختان -1 استفاده از شواهد نوشتاري: الف) وجود کتیبه هایی در بناهاي تاریخی که توضیحاتی درباره زمان ساخت آن نوشته شده است. ب)پیدا شدن لوح یا سکه در میان آثار باستانی ج) رجوع به نوشته هاي مورخان ، سیاحان و مسافران درباره یک اثر : -2 سال یابی به کمک کربن 14 از مشهور ترین روش هاي مورد استفاده ي باستان شناسان است که در اواسط قرن بیستم ابداع شد. کربن 14 عنصري است که بین اتم هاي نیتروژن و پرتوهاي کیهانی بوجود می آید.گیاهان از طریق فتوسنتز و « اما مشخص » حیوانات از طریق تغذیه مقداري از کربن 14 را جذب می کنند.این عنصر با گذشت زمانی نسبتاً طولانی به نیتروژن تبدیل می شود. تا زمان حیات موجود زنده فرایند جذب کربن 14 و تبدیل آن تکرار می شود، اما با مرگ موجود زنده فرایند جذب کربن 14 متوقف می شود.در حالی که روند تبدیل آن به نیتروژن ادامه دارد.تجزیه کربن 14 با سرعت زمانی معین و منظمی انجام می شود .از نظر آنها حدود 5700 سال طول می کشد تا میزان کربن 14 موجود در بقایاي یک موجود داراي این کربن نصف شود. کرین 14 نامیده اند. « نیمه عمر » دانشمندان این دوره زمانی ثابت (حدود 5700 سال) اصطلاحاً دوره زمانی که از روش کربن 14 می توان براي تعیین سن آثار استفاده کرد حداکثر 70 هزار سال است. -3 سال یابی پتاسیم – آرگون: از این روش براي سن آثار باستانی چند صد هزار تا چند میلیون سال استفاده می شود. پتاسیم عنصري است که در پوسته زمین بویژه سنگ هاي آتشفشانی یافت می شود.با گذشت زمان مقداري از پتاسیم در فرایندي شبیه به کربن 14 به گاز آرگون تبدیل می شود .هرگاه غلظت پتاسیم و آرگون موجود در یک نمونه سنگ قدیمی اندازه گیري و با میزان آن در طبیعت مقایسه شود امکان تعیین سن تشکیل آن سنگ فراهم می شود. 2 تا 4 میلیون سال با همین روش تاریخ / قدیمی ترین اجساد انسانی به دست آمده در قاره ي افریقا با قدمت 5 گذاري شده اند. -4 تعیین سن بر اساس حلقه هاي تنه درختان: هر یک از حلقه هاي تنه درختان به طور معمول در طی یک سال بوجود آمده اند. نکته : پهناي حلقه هاي مربوط به هرسال با بقیه متفاوت است. تعیین سن بر اساس حلقه تنه درختان با تهیه نمودارهاي نمونه براي درختان هر ناحیه انجام می گیرد. ١٥ کاربرد مطالعات باستان شناختی در تاریخ نویسی: دوران پیش از تاریخ: آثار باستانی مهم ترین منبع کسب آگاهی هستند. دوران تاریخی : 1)تأیید و تبیین یا رد آنچه در نوشته هاي تاریخی وجود دارد.(هجوم اقوام شمالی به چین ، دیوار چین) 2) روشن ساختن مسائلی از تاریخ که منابع مکتوب نیست و یا بسیار کم به آنها توجه شده است. (روشن ساختن تاریخ واقعی ایران ، کسب اطلاع از زندگی روزمره یا اوضاع اجتماعی که سکه ها ، نقوش و ظروف بدست می دهند. ) ملاحظات مورخان در استناد به آثار تاریخی: 1)تأیید شدن اطلاعات توسط افراد متخصص در باستان شناسی 2) عرضه آثار جعلی 3) نقض شدن آثار بوسیله آثار جدیدتر حفظ آثار تاریخی به عنوان مدرك: شود. « مرمت » و در صورت نیاز « نگهداري » یک اثر تاریخی پس از کشف باید تقسیم آثار باستانی جهت حفظ و مرمت -1 آثار منقول : آثار منقول آنهایی هستند که به موزه ها منتقل شده و در آنجا بازسازي و نگهداري می شوند مانند ظرف ها، ابزارها،سلاح ها. -2 آثارغیرمنقول : آثارغیرمنقول :همچون بناها در محل خود حفاظت و نگهداري می شوند. مراقبت از بناها: -1 جلوگیري از سرقت 2- ایمن سازي در برابر حوادث طبیعی -3 ترمیم خرابی ها 4- نگهداري در مکان هاي امن (دما و نور) مهم ترین نکته در بازسازي بناها حفظ هویت تاریخی و حقیقی آنها می باشد . www.chn.ir« سازمان میراث فرهنگی ،گردشگري و صنایع دستی » در ایران مسئولیت مراقبت از آثار باستانی را برعهده دارد. موزه ها گنجینه آثار باستانی: مهم ترین مکان نگهداري آثار و اشیاي تاریخی موزه ها هستند. کلمه موزه: کلمه موزه از ریشه یونانی موزیون گرفته شده است که به معابد رب النوع هاي یونانی گفته می شود. عوامل پیدایش و رشد روحیه گردآوري مجموعه هاي آثار تاریخی: رشد احساسات ناسیونالیستی و علاقه به هویت ملی  تمایل ذاتی بشر به نگهداري اشیاي کمیاب و گرانبها  پیشرفت علمی و افزایش آگاهی نسبت به اهمیت این آثار در شناخت بهتر زندگی گذشتگان .  موزه هاي معروف جهان: ١- موزه لوور پاریس 2- موزه بریتانیا در لندن -3 موزه ارمیتاژ سن پطرزبورگ 4- متروپولیتن درنیویورك است که در تهران قرار دارد. « موزه ي ملی ایران » در ایران مهم ترین موزه ي آثار تاریخی ١٦ درس ششم: سکه ها آیینه گذشته ها سکه : پول فلزي که می توان با آن چیزي خرید. سکه شناسی : علمی که به سازنده ،چگونگی ساخت ، رواج ، نقش ها و اهمیت آن می پردازد. کهن ترین سکه یافته شده در جهان متعلق به سناخریب پادشاه آشور است که در حدود 700 پیش از میلاد تهیه شده بود. در همین حدود در لودیه سکه هایی از جنس الکتروم ضرب شد. سکه هایی که کرزوس پادشاه لودیه رواج داد به کرزوئید(کروزسی) معروف شد. داریوش هخامنشی سکه هاي دریک طلا و شکل نقره را رواج داد. بانک:مؤسساتی که سرمایه اضافی مردم را حفظ و به متقاضیان وام می دادند . صرافی: مراکزي که سکه هایی سرزمین هاي گوناگون را تعویض می کردند. مهم ترین دستاورد تمدن بشري بوده است. « اختراع چرخ و خط » و « آتش و آهن » اختراع پول پس از کشف چگونگی ساخت سکه در گذشته و حال:دو روش ساخت: 1- قالب ریزي 2-ضرب -1 روش قالب ریزي در این روش قالب هایی از گل رس و گچ تهیه می شد که تصویر رو و پشت سکه بر آن نقش می بست .سپس قالبها را به هم چسبانده و از بالا فلز ذوب شده در آن می ریختند ، پس از سرد شدن قالب ها را شکسته سکه را بیرون می آوردند.این نوع سکه ها بیشتر در چین و هند ساخته می شد. -2 روش ضرب -1 ابتدا فلز بصورت ورق نازك بریده می شد. -2 فلزات نازك بصورت قطعاتی مدور که پولک گفته می شد بریده می شدند. به صورت معکوس حک می « دو قطعه فلز فولادي یا چدنی که شبیه میخ بود » -3 نقش مورد نظر را روي سر سکه کردند. -4 سر سکه پایینی را روي سندان قرار داده پولک را گرم کرده روي سر سکه پایینی قرار داده سر سکه بالایی را روي پولک قرار داده با چکش بر آن می کوبیدند. جنس سکه: طلا و نقره به دلیل اینکه فلزاتی قالب پذیر بودند و در برابر گرما و رطوبت مقاوم هستند براي ضرب سکه  ها مورد استفاده بودند. سکه طلا: معمولاً در معاملات بزرگ و با دیگر کشورها به کار می رفت و ضرب آن مخصوص پادشاهان  مستقل بود.اگر حاکم کشوري چنین سکه اي را ضرب می کرد به معنی شورش بود. نقره: در بازار داخلی کاربرد بیشتر و همگانی تري داشت. مس ، آهن ،آلومینیوم و سرب نیز براي ضرب سکه استفاده می شد.گاه ترکیبی (آلیاژي )از دو یا چند فلز استفاده می گردید. واحد پول: معمولاً هر سکه نامی دارد که واحد پول کشوري است که در آن رایج می باشد.این نام مانع اشتباه در شناسایی سکه می گردد.در دوره اسلامی به سکه طلا دینار، به سکه نقره درهم، و به سکه مسی فلس می گفتند. ١٧ واحد یونانی(دینار، درهم، فلس) ترکی- مغولی:تومان ،آقچه هندي:مهر،تَنگه اروپایی: منات، ریال،لیره مراحل کار سکه شناس: -1 یافتن: روش یافتن سکه روشی باستان شناسی است. سکه ها به همراه دیگر آثار باستانی ، تعمیر یا تخریب یا کاوش هاي غیر مجاز بدست می آیند. سکه شناس خود به تنهایی به حفاري نمی پردازد بلکه از نتیجه کار باستان شناس استفاده می کند. -2 پاك کردن: سکه ها باید در آزمایشگاه ویژه اي پاك شوند. -3 شناسایی: از این زمان کار تخصصی سکه شناس آغاز می شود. او از تحقیقات دیگران و فهرست سکه هاي شناسایی شده نیز بهره می گیرد. -4 طبقه بندي: سکه شناس سکه هاي شناسایی شده را بر اساس معیارهاي تاریخی ، جغرافیایی و دودمانی طبقه بندي می گردند. در ثبت سکه مشخصات زیر جمع آوري می شود: -1 دوره ي ضرب سکه 2- حاکم ضرب کننده 3- جنس 4- وزن 5- قطر دایره سکه -6 مشخصات ویژه(ساییدگی،شکستگی،بریدگی،لحیم خوردگی،سوراخ ،ضرب مجدد) -7 زمان ضرب 8- مکان ضرب 9- متن روي سکه 10 - متن پشت سکه -5 انتشار: نتایج کار سکه شناس پس از طبقه بندي به صورت فهرست(کاتالوگ) منتشر می گردد تا مورد استفاده مورخان و محققان و نیز سکه شناسان قرار گیرد. استفاده تاریخی از سکه: -1 تاریخ سیاسی: سال شماري دقیق از حکام ، تعداد، سالهاي حکومت و توالی آنها بدست می دهند. بنده شاه ولایت صفی/به گیتی صاحبقرانی/زد از توفیق حق عباس ثانی/ز بعد هستی عباس ثانی/صفی زد سکه صاجبقرانی همچنین از نسب آنها ، پیدایش دودمانهاي جدید حکومتگر ، مدعیان حکومت و شورش ها و فتوحات خبر می دهند. -2 تاریخ اقتصادي: سکه ها با وزن و عیار خود توان اقتصادي دولت ها و با پراکندگی خود رواج تجارت را نشان می دهند.  وجود سکه هاي مسی کم ارزش فراوان نشان دهنده نیازمندي مردم به لوازم روزمره است.  عیار پایین سکه نشان دهنده فساد مالی حکام ، ضعف ضرابخانه و ناتوانی اقتصادي است.  پنهان کردن سکه ها در زیر زمین یا خمره ها نشان دهنده عدم امنیت می باشد.  -3 تاریخ مذهبی: سکه ها گرایش هاي دینی دولت هاي ضرب کننده را نشان می دهند. شیعه یا سنی بودن ، روابط با خلیفه یا پاپ از طریق سکه مشخص می گردند. از بهر خیر این سکه را کلب علی عباس زد. به گیتی آنکه اکنون سکه صاحبقرانی ز توفیق خدا کلب علی عباس ثانی زد. -4 تاریخ هنري : خط ، زبان و هنر هر قوم بر سکه هاي آن قوم نقش می بندد. ١٨ -5 جغرافیاي تاریخی:می توان با نام دقیق شهر و محل ضرب آن آشنا شد.سکه لاري : چون در لار ضرب می شدند نام لاري به آنها داده شد. -6 باستان شناسی: مشخص کردن عمر بناهاي تاریخی درس هفتم : هنر و تاریخ تجسم گذشته در آثار هنري: هر اثر هنري را می توان گونه اي رخداد تاریخی دانست که تا زمان حال باقی مانده است و به محقق این امکان را می دهد که از دریچه آن با دورانهاي گذشته ارتباط برقرار کند . محققان نقاشی را قدیمی ترین هنري می دانند که انسانی آفریده است. زمان آفرینش کهن ترین نقاشی هاي شناخته شده به حدود 20 هزار سال بر می گردد.این آثار در دل غارها اسپانیا و فرانسه ترسیم شده اند مشتمل بر حیواناتی هستند که به دست انسان شکار شده اند. هدف نقاشان ماقبل تاریخ از ترسیم این نقوش چه بوده است؟ پژوهشگران معتقدند این نقاشی ها به دلیل اعتقاد انسان هاي نخستین به قدرت جادویی موجود در آثار هنري کشیده شده اند. به این معنی که پیکر نگاران ماقبل تاریخ می پنداشتند کشیدنِ شکلِ حیوان زخم خورده و از پاي درآمده ،جریان شکار را در عالم واقع آسانتر و نتیجه بخش تر خواهد نمود. سبک : براي شناخت بهتر دگرگونی ها ، آثار را بر اساس معیار هایی مانند زمان و مکان آفرینش و نیز شکل و محتواي آنها طبقه بندي کرده تحت عنوان سبک هاي مختلف نام گذاري می کنند. سبک هنري: ویژگی ها و مشخصات صوري مربوط به یک دوره هنري گروه و یا شخص معین را می گویند. کاربرد نقاشی در تاریخ نویسی: -1 تاریخ اجتماعی با بررسی یک اثر نقاشی می توان پیرامون تاریخ اجتماعی کشورهاي مختلف در مقاطع خاصی از زمان به دست آورد: نوع و شکل لباس و آرایش طبقات اجتماعی، انواع غذاهاي مرسوم ، شیوه کاربرد تزئینات و دکوراسیون داخل بناء، نوع حمل و نقل رایج ،آداب و رسوم برگزاري مراسم مختلف مانند:ازدواج ،جشن ها مهمانی و... -2 تاریخ فرهنگ و تمدن: در زمینه عقاید و آداب و رسوم مذهبی ، تفکرات غالب فلسفی ، شکل و شیوه دادوستد و شیوه معماري و شهرسازي و مسائل تعلیم و تربیت و نوع آلات موسیقی مطلب زنده و گویا در تابلوهاي نقاشی یافت می شوند. عقاید اساطیري مردم میان دو رود در نقاشی هاي روي سفالها تجلی کرد. نقاشی هاي قرون وسطی آیینه اي از عقاید دینی مسیحیان است. -3 تاریخ سیاسی: شناخت سیاستمداران و اهمیت مرتبه هر یک از آنها مانند تابلوي صلح عباس میرزا -4 تاریخ نظامی: می توان با انواع سلاحهاي مورد استفاده ، شکل و شیوه آرایش جنگی و وسایل و ادوات نظامی و لباس ، تجهیزات سربازان و افسران و چهره ي فرماندهان مشهور تاریخ در هر عصر آشنا شد. -5 تاریخ هنر:سیر تحولات نقاشی در دوره هاي مختلف حجاري و مجسمه سازي: همپاي نقاشی از نخستین هنرهاي آفریده دست بشر می باشد. ١٩ کهن ترین حجاري شناخته شده در غارهاي محل زندگی انسانهاي ماقبل تاریخ حک گشته اند. در آغاز راه همانند نقاشی از اعتقاد انسان ها به نیروي جادویی نشأت گرفته است. همانند نقاشی سبک هاي مختلفی را به خود دیده است. کاربرد آنها: -1 تاریخ فرهنگ و تمدن، تاریخ اجتماعی و سیاسی حجاري مربوط به دوره هخامنشیان در نقش رستم فارس که پادشاه در مقابل آتشدانی افروخته به سوي نماد اهورا مزدا رو به سمت شرق ایستاده است تصویري درست تر از عقاید دینی رایج در دوره هخامنشیان ارائه دهند. نقوش پلکان کاخ آپادانا(نوع لباس ،آرایش و محصولات اقتصادي) و چگونگی باریابی نمایندگان ملل به دربار شاه برخی نقوش اساطیري در تخت جمشید مانندکشتن دیو خشکسالی توسط شاه هخامنشی مؤید نگرانی خاطرهمیشگی ایرانیان نسبت به مشکل کم آبی است . نمایش و تاریخ: قبیله « توتم » نمایش نیز نوعی اعمال جادویی بوده است.آنها معتقد بودن با تقلید حرکات و حالات موجودي که محسوب می شده است قدرت او را از آن خود خواهند کرد. با پدید آمدن کشاورزي نمایش در قالب مراسم جادویی طلب باران یا مراسم شادي شکرگزاري به حیات خود ادامه داد. از دل همین نمایش ها آیینی در یونان باستان تئاتر بوجود آمد. هرودوت از اجراي نوعی نمایش خاص در سالروز قتل گئومات مغ خبر داده است.و اجراي نمایش سوگ سیاوش در نواحی مختلف ایران رایج بوده است. شاخص ترین نمایش آیینی ایرانی تعزیه یا شبیه خوانی است. اجراي این نمایش از دوره صفویه رایج شده است. تعزیه تنها نمایش بومی – مذهبی در جهان اسلام است. نقالی: از دیگر نمایش ها بومی – سنتی ایران می باشد که نقال تمام نقش قهرمانان را با تگ گویی (مونولوگ) بازي می کند. پرده خوانی : گاه نقالی در کنار پرده هاي مزین به نقاشی قهرمان شاهنامه یا مقدسین مذهبی اجرا می شود این نوع نقالی را پرده خوانی می گویند.شاید نقالان تنها آموزگاران تاریخ قبل از تأسیس مدارس هستند. کاربرد نمایش در تاریخ: -1 دریچه اي بسوي فرهنگ یک ملت هستند. -2 متون باقی مانده آنها متونی ادبی هستند که به روشن تر شدن تاریخ ادبیات (بخصوص ادبیات مذهبی و عامیانه ) یاري می رسانند. -3 متون مزبور داراي تکیه کلام ها ، اصطلاحات ، موسیقی متن و عناصر صحنه هستند که می توانند براي محققان تاریخ اجتماعی وتاریخ هنر از عصر صفوي به این سو مفید باشند. -4 نمایشنامه هاي اروپایی نیز به لحاظ جزئیات لباس ، بازیگران ، چهره نگاري آنان و تزئینات و تجهیزات صحنه نمایش به مشخص شدن آداب و رسوم اجتماعی دوران گذشته یاري می رسانند. فیلم و سینما: تلاش دانشمندان براي ثبت حرکت در سال 1895 م توسط برادران لومیر نتیجه داد و نخستین فیلم متحرك در پاریس به نمایش درآمد. تقسیم فیلم ها: 1- خبري 2- مستند 3- داستانی ٢٠ کاربرد فیلم و سینما در تاریخ نویسی: فیلم خبري : مستقیم ترین منابع و شواهد از وقایع مختلف سیاسی ، اجتماعی ،اقتصادي ، هنري و ...هستند. فیلم مستند:این نوع فیلم بزودي می توانند به منبعی براي تاریخ بدل شوند. ساخت هواپیماي جت در 1960 م در سال 2007 م یک منبع تاریخی است. در صورتی که فیلم هاي خبري و مستند مورد نقد کامل قرار گیرند می توانند از یک سند کتبی ، تابلوي نقاشی یا عکس مدارکی جالب تر و قطعی تر ارائه دهند. فیلم ها علاوه بر ثبت رویدادهاي مهم ، ثبت صحنه هایی از نحوه زندگی افراد عادي بهترین سند را در این زمینه پیش روي مورخان قرار می دهد. عکس هاي تاریخی: عکاسی خاطره هر آنچه را که در سیر زمان نابودشدنی است ، حفظ نموده است و آن را به ساده ترین شکل در اختیار مورخان قرار داده است. درعکس ها هاي تاریخی موضوعاتی مانند چهره رجال سیاسی و فرهنگی ، صحنه هاي نبرد ، انقلاب ها ،  ملاقات ها و ... ثبت شده اند. عکس ها به عنوان شواهد مستند می تواند به روشن تر شدن مباحث تاریخی کمک کنند.  از طرف دیگر به تفهیم بهتر مطالب تاریخی یاري می رسانند.  با انتخاب عکس هاي مناسب می توان از این منبع در جهت تفسیر حوادث و رویدادها نیز استفاه کرد.  استفاده از منابع هنري در تاریخ نگاري: -1 اصالت اثر هنرهاي تجسمی مورد تأیید متخصصان فن باشد. آثار نیمه تقلبی: مدتها پس از آفرینش یک اثر هنري ، افرادي ، حتی بدون قصد و فریب و نیرنگ در جهت تعمیر و مرمت اثر، شکل آن را تغییر دادند . -2 استفاده از منابع هنري بخصوص در تألیف تاریخ اجتماعی نباید به شاهکارها روي آورد. -3 در فیلم و سینما مونتاژ مهمترین عامل تحریف می باشد. -4 صداگذاري یکی دیگر از عوامل تحریف در مقوله فیلم سینماست. -5 فیلم هاي خبري تکه هایی از فیلم هستند و محقق باید نسخه کامل را ببیند. -6 در عکاسی به وسیله مونتاژ می توان وقایعی که رخ نداده را بطور مصنوعی ایجاد کرد. همچنین عکس ها جهت استفاده باید دقیقاً معرفی ،تدوین و آماده سازي شوند. درس هشتم :تاریخ و ادبیات ترجمه تاریخ طبري از ابو علی بلعمی- تاریخ بیهقی از ابوالفضل بیهقی -تاریخ جهانگشاي اثر عطاملک جوینی. دلایل آشنایی با ادبیات: تاریخ ها: ادبیات تنها ابزار تبلیغی حکومت ها بود. نویسنده باید فنون و صنایع ادبی را به خوبی می دانست. متون تاریخی به زبان و بیان همان دوره نوشته شده است. تاریخ منظوم: دلایل سرودن: تاریخی که به شعر در آید می تواند در میان مردم اثر بهتري داشته باشد.سرودن اینگونه منظومه ها از قرن هفتم به بعد بیشتر شد. مغولان به منظومه هاي تاریخی علاقه زیادي داشتند.در دوره بعد به ویژه در دوره تیموریان و قاجاریه این شیوه دنبال شد. ٢١ نمونه هایی از تواریخ منظوم : ظفرنامه حمد الله مستوفی ،تیمور نامه عبدالله ها تفی جامی ،شاهنامه ي صادقی اثر صادقی بیگ افشار ، شهنشاهنامه فتح علی خان صبا آداب الملوك: برخی اندیشمندان می کوشیدند شیوه ي حکومت عادلانه و درست را به فرمانروایان زمان خود توصیه کنند این نوع نوشته را آداب الملوك یا سیاست نامه می نامند.سیر الملوك یا سیاست نامه ي خواجه نظام الملک طوسی به سفارش جلال الدین ملکشاه سلجوقی نوشته شده است. اندرز نامه ها: اندرز نامه ها هم مثل آداب الملوك هستند با این فرق که اندرز نامه نوشته اي ادبی است نه تاریخی .قابوس نامه عنصر المعالی ، کیکاوس بن اسکندر نمونه اي از اینگونه متون می باشد. اخبار تاریخی در دیوان شعر شاعران: در تمام انواع شعر می توان موارد و مطالبی را یافت که به تاریخ سیاسی اجتماعی اقتصادي و فرهنگی ایران مربوط می شود. غزلهاي حافظ آیینه تمام نماي اوضاع اجتماعی و فرهنگی شیراز در دوران حکومت آل اینجو و آل مظفر  است. غزلهاي عصر مشروطه دیگر احساسات عاشقانه نیست بلکه ابزاري رایج براي بیان انقلابات سیاسی و  اجتماعی روزگار قاجار است. ویژگی هاي قصیده هاي سبک خراسانی از قرن پنجم: این قصیده ها تنها مدح پادشاهان نبود بلکه قصایدي وجو دارد که بهترین سند در شرح اوضاع اجتماعی روزگار است.تاخت و تاز صحرانشینان در شهرهاي خراسان و آشفتگی وضع مردم در بعضی از منابع تاریخی چون راحه نامه » الصدور و آیه السرور راوندي آمده است . ولی گویا تر از کتاب راوندي قصیده انوري ابیوري است که به عنوان در تاریخ ادبیات فارسی مشهور شده است. « اهل خراسان به سمرقند اگر بگذري اي باد سحر / نامه ي اهل خراسان ببر خاقان بر نهضت هایی چون شعوبیه از شعر به عنوان مهم ترین ابزار بیان اندیشه هاي خود استفاده می کردند. آراء و اندیشه اسماعیلیان را می توان با بررسی شعر شاعرانی چون ناصرخسرو قبادیانی و نزاري قهستانی مطالعه کرد. از بعضی فرقه ها چون حروفیه و نقطویه بیش از آنکه متون منثور بجا مانده باشد دیوان اشعار بجا مانده است. طنز و ادبیات رمزي: بخاطر استبداد سیاسی، قلم و زبان ، مورخان، شاعران و نویسندگان به طنز و ادبیات رمزي پناه برده اند. آنها با این کار جان خود را در معرض خطر قرار نمی دادند. آثارشان نیز در همین دوره هاي نبود آزادي هاي سیاسی پدید آمد.در تاریخ ادبیات ایران طنز نویسی با نام عبید زاکانی پیوند خورده است. در این نوع آثار ادبی نویسنده از سمبل ها یا نمادها براي گفتن مقصود خود استفاده می کند. ادبیات رمزي : ادبیات رمزي هم در دوره هاي نبود آزادي هاي سیاسی پدید آمد. در این نوع آثار ادبی نویسنده از سمبل ها یا نمادها براي گفتن مقصود خود استفاده می کند. یکی از عرصه هاي مهم استفاده از رمز و تمثیل در ادب فارسی نوشته هاي عارفانه یا ادبیات صوفیانه است.مانند :منطق الطیر عطار ٢٢ منشأت و مکاتبات: منشأت و مکاتبات یا نامه ها و مکتوبات را بیشتر متن ادبی می دانند ولی از نظر مضمون و محتوا بویژه: منشأت مربوط به سلاطین (سلطانیات)  نامه هاي مربوط به مکاتبات اداري (دیوانیات) کاملاً در حوزه ي تاریخ قرار می گیرند.  البته نامه هاي شخصی و مکاتبات دوستانه (اخوانیات) هم از مضمون تاریخی خالی نیستند.  به دو دلیل نمی توان آنها را با اسناد تاریخی یکی دانست: نخست اینکه نسخه یا اصل نامه ها در دست نیست.  دیگر اینکه زبان و بیان یعنی وجه ادبی نامه براي منشیان اهمیت خاصی داشته و تنها خبر تاریخی مد نظر  نبوده است. فایده منشأت : منشأت براي بازسازي نظام اداري کشور و همچنین روابط میان کشورها براي مورخ اهمیت دارد. شهر آشوب: از انواع شعر فارسی است. در این نوع شعر معشوق توصیف می شد که با حسن و زیبایی خود شهري را بر هم می زده و آشفته می کرد. ولی چون قبل از وصف معشوق شهري که در آن زندگی می کرد وصف می شد، این نوع شعر به صورت نوعی تاریخ محلی منظوم درآمد. رفته رفته مضمون شهر آشوب ها به توصیف پیشه وران و صاحبان صنایع و حرف شهرها محدود شد. نخستین شهر آشوب ها را مسعود سعد سلمان در زندان و در وصف لاهور سرود. این نوع شعر در دوره تیموري رشد و رونق پیشري یافت و در دوره ي صفوي به اوج خود رسید. شهر آشوب سیفی بخاري به نام صنایع البدایع و لسانی شیرازي به نام مجمع الاصناف در این زمینه داراي شهرت هستند. ادبیات عامیانه: ادبیات عامیانه شامل انواع شعرها، قصه ها و ضرب المثل ها یکی از سرچشمه هاي آگاهی تاریخی است. فرهنگ بازي ها، جشن ها، شادمانی ها غم ها و عزاداري جنگ ها و دوستی ها دیگر ابعاد زندگی اجتماعی در این ادبیات حفظ شده است. حتی ردپاي بعضی رویدادهاي سیاسی ثبت نشده و فراموش شده ي مناطق مختلف ایران در این فرهنگ قابل جستجوست. خاطره رئیس علی دلواري در شروه هاي تنگستانی حفظ شد. (شروه: نوعی آهنگ حزن آور که در بیشتر در مناطق جنوبی ایران مرسوم است.) در لالایی هاي مردم گیلان می توان ذهنیت گیلانیان را درباره قیام میرزا کوچک خان دید. در ترانه ها و تصنیف هاي عامیانه فارس و کرمان نشانه هایی از سلاطین خوشنام زندیه زمزمه می شود. درس نهم : نسب نامه ها و تاریخ نسب و نسب نامه : اگر در یک خانواده نام پدران و فرزندان را به ترتیب پشت سر هم قرار دهیم فهرست منظمی به دست می آید که نسبت آن افراد با یکدیگر را اعم از پدري یا فرزندي نشان می دهد این فهرست را نسب نامه می نامند. ٢٣ اسلاف: به معناي پیشینیان است. (پدر و اجداد) اخلاف: به معناي جانشینان و بازماندگان است. نسل : دوره زندگی هر فرد را تا زمانی که جاي خود را به دیگري (فرزندش )بدهد نسل(یک نسل) می نامند. معمولاً هر نسل را یک دوره سی ساله می نامند. نسب نامه ها گویاي چه نکاتی هستند؟ -1 گویاي نسبت افراد با یکدیگر است. -2 نشان دهنده روابط افراد خویشاوندي اعم نسبی (مانند پدر ،مادر ، فرزند) یا سببی (ازدواج) هستند . -3 آسانترین راه براي نشان دادن ترتیب افراد فرمانروایان و ... است. سلسله یا زنجیره: چون در نسب نامه رابطه افراد همانند حلقه هاي زنجیر به هم ارتباط دارند آنها را سلسله می نامند. کاربرد نسب نامه در تاریخ: -1 نسب نامه ها چهارچوبه مناسبی براي ارائه و شناخت رویدادهاي تاریخی هستند. -2 باعث باز شناختن افراد همنام از یکدیگر می شوند. نسب شناسی: در یونان باستان اشراف( نجبا - اصیل زادگان) قدرت را در دست داشتند و فقط افرادي که اصل و نسب  مهمی داشتند اشراف بشمار می آمدند. در ایران باستان طبقه حاکم یعنی طبقه ممتاز مدعی بود که داراي اصالت خون است.  نسب شناسی: • نسب شناسان روم باستان سانسور نام داشتند. • نسب شناسان عربها نسابه نام داشتند. • نسب شناسان دوره تمدن اسلامی نقیب نام داشتند. نقیب رابط حکومت با افراد خاندان بود. اهمیت نسب باعث بوجود آمدن علم نسب شناسی (تبارشناسی)شد که از شعبه هاي علم تاریخ است. درباره نسب شناسی می باشد . « ابن عنبه » از « الفصول الفخریه » و « کلبی » از « الانساب » : دو کتاب درجه اعتبار و ضعف نسب نامه: -1 گذشت زمان و مرور ایام موجب فراموش شدن اسامی افراد خاندان یا اشتباه در ترتیب و تاریخ زندگی آنها می شود. -2 آشفتگی سیاسی جوامع که موجب به قدرت چند فرمانروا در یک کشور یا جدال قدرت می شود فهرست نسب نامه را دچار بی نظمی می سازد. -3 مهم ترین مسأله در نسب نامه جعل و تحریف می باشد: دلایل جعل و تحریف در نسب نامه: الف : بعضی از سلسله ها چون نسب نامه خود را نمی نوشتند بعد از به قدرت رسیدن اقدام به ساختن نسب نامه اعم از راست یا دروغ می کردند. مانند: داشت. «( امام جعفر صادق(ع » عبیدالله المهدي بنیانگذاردولت اسماعیلی فاطمیان در مصر که ادعاي رساندن نسب به صفویان مدعی بودن که سید هستند و نسب شان به امام موسی کاظم (ع)هستند. ٢٤ ب: در فرهنگ سیاسی رایج در بعضی از دوران ها حکومت را فقط حق خاندانی خاص می دانستند. تیمور مدعی خویشاوندي با چنگیز خان بود. سامانیان ادعا داشتند از نسل بهرام چوبین هستند. ج: بنا بر مصالح اجتماعی گاهی دو قبیله بدون آنکه داراي یک نیا باشند براي اتحاد ادعاي داشتن نیاي مشترك می کردند. درس دهم : سفرنامه و تاریخ سفرنامه ها در سده هایی از تاریخ ایران سفرنامه ها یکی از مهم ترین منابع به دست آوردن آگاهی درباره وضع سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادي و فرهنگی است. ویژگی هاي مسافرت: -1 از بسیاري از تعلقات خود دل می کند. 2- زحمت و سختی سفر را تحمل می کند. -3 آنچه را که می بیند توجه او را جلب می کند. 4- دقت تأمل و تفکر او افزایش پیدا می کند. در مجموع به دلیل عادت شکنی و تجاربی که به همراه دارد موجب تحول روحی می گردد. انگیزه ها و انواع سفر: -1 سفرهاي نظامی (لشکر کشی):کورش هخامنشی به سارد- داریوش به یونان –محمود غزنوي به هندوستان -2 سفرهاي اجتماعی(مهاجرت): مهاجرت آریایی ها – مهاجرت ایلات و عشایر ترك به ایران – مهاجرت گروههایی از مردم ایران در پی حملات مغول -3 سفرهاي تجاري: مارکوپولو- سلیمان تجار -4 سفرهاي مذهبی: سفر به مکان هاي مذهبی؛ مکه (مسلمانان)، لهاسا(بودایی)، بنارس(هندوها) ، آتشکده(زرتشتیان) -5 سفرهاي سیاسی (سفیران و مأموران حکومتی) -1 برقراري روابط تجاري – بازرگانی 2- تقدیم هدایا و باج و خراج -3 بازخرید یا مبادله اسرا 4- ترك نزاع و انجام صلح -5 زمینه سازي براي اتحاد بر ضد دولتی دیگر 6- درخواست کمک نظامی -7 گردآوري اخبار و اطلاعات 8- شادباش و تسلیت 9- خواستگاري -6 سفرهاي علمی(دانش اندوزي): سفر علما به نجف اشرف -7 سفرهاي تفریحی : تفرج و تفریح از مهم ترین انگیزه هاي سیر و سیاحت بوده است. -8 سفرهاي اکتشافی: روالینسون -دیولافوا سفرنامه چیست؟ بسیاري از کسانی که به سفرهاي ذکر شده می رفتند مشاهدات خود را براي دیگران می نوشتند (ضمن سفر یا پس از سفر) که به نوشته آنها سفرنامه می گویند. کاربرد سفرنامه ها در تاریخ نویسی: -1 شناخت راهها 2- بناهاي تاریخی 3- ساختمانها 4- آداب و رسوم 5- لهجه ها 6- بازارها -7 شیوه تجارت سپاهیان 8- نوع ازدواج 9- نوع پوشاك و خوراك 10 - روحیات مردم 11 - اوضاع دربار بعضی از جهانگردان هنگام دیدن شهرها آنها را ترسیم(نقاشی) می کردند. در میان مسافرت هاي گوناگون مأموران سیاسی بیشترین سفرنامه ها را از خود برجاي گذاشتند. ٢٥ در سفرنامه ها می توان با دیدگاهها و اندیشه هاي نویسنده آن آشنا شد. ابن بطوطه جهانگرد مسلمان از مراکش تا مالی به مسافرت پرداخته است. درس یازدهم:زندگی نامه ها و تاریخ زندگی نامه: عبارت است از هر نوع نوشته ي کوتاه و بلند که حاوي آگاهی هایی از تمامی یا بخش هایی از دوران زندگانی یا اندیشه هاي یک فرد باشد. زندگی نامه خود نوشته یا حسب حال : زندگی نامه اي که توسط خود شخص نوشته شود زندگی نامه خود نوشته یا حسب حال می نامند. شرح حال شخصیت هاي مهم نظیر پیامبران ، خلفا، امامان، صوفیان در سیره ، رجال و وفَیات (درگذشتگان ) خوانده می شود. در تاریخ ایران از دوران معاصر بخصوص پس از مشروطه نگارش حسب حال رایج تر و متنوع تر شد. چگونگی نگارش حسب حال: الف: نگارش حوادث زندگی به صورت یاداشت هاي روزانه ب: نگارش و تدوین خاطرات و ماجراهاي زندگی بصورت یکجا الف: نگارش حوادث زندگی به صورت یاداشت هاي روزانه اگر در پایان هر روز یا هر چند روز یکبار گزارش مهمترین فعالیت هاي خود را یادداشت کنند.مانند : یادداشت هاي اسدالله علم وزیر دربار محمدرضا شاه ب: نگارش و تدوین خاطرات و ماجراهاي زندگی بصورت یکجا زندگی نامه ها بیشتر بصورت یکجا نوشته می شود. امروزه زندگی نامه شخصیت ها: بصورت مصاحبه یا یادداشت ها روزانه شخصی بصورت نگارشی نو مهم ترین انگیزه هاي زندگی نامه ها و خاطرات: -1 عبرت آموزي –آموزش و تربیت جوانان : دانشمندان ، سیاستمداران یا بازرگانان -2 یادگاري براي نسل ها آینده :(علاقه انسان به باقی گذاردن یادگاري از خود) -3 تبرئه خویش:یک حادثه سیاسی – اجتماعی نظیر :انقلاب ، اختلافات درون اعضاي یک حزبی موجب بدنامی برخی اشخاص می گردد. در این موارد افراد به منظور بیان خاطرات و در حقیقت به قصد دفاع از خویش خاطرات خود را می نویسد. -4 افشاگري:بعضی از گروههاي سیاسی در پی اختلاف با همرزمان -5 درخواست مؤسسات و نهاد ها:از طریق مصاحبه ، ضبط خاطرات و غیره انجام می پذیرد. -6 گذران اوقات: زندان و بازنشستگی -7 حفظ میراث فرهنگی و مفاخر ملی: مهمترین انگیزه هاي مورد نظر جهت حفظ یاد و نام مفاخر ملی یا شهدا گاهی چند انگیزه جمع شده یا یک زندگی نامه به انگیزه هاي گوناگون نوشته شود. زندگی نامه ها بسته به این که به چه شخصیتی مربوط باشند به جنبه ویژه اي از تاریخ مربوط می باشند. کاربرد شرح حال ها و یا یاداشت هاي روزانه در تاریخ نویسی: ٢٦ -1 تاریخ سیاسی کشمکش با سایر گروهها ، قراردادهاي سیاسی ،مذاکرات میان دولت مردان، ترور اشخاص ، تأسیس مؤسسات اداري ، کودتاها، مسایل جاسوسی و ... -2 تاریخ اجتماعی:شیوه ي معیشت ، آداب و رسوم ، نوع پوشاك،خوراك،ورزش ها و تفریحات -3 تاریخ علم و اندیشه::در تحول علوم واندیشه ها شرح حال بزرگان هر یک از دانش ها در تاریخ فرهنگ و تمدن بررسی می شود. زندگینامه دانشمندان عارفان و نظایر آن براي نگارش تاریخ و فرهنگ و تمدن مفیدند. -4 تاریخ انقلاب ها: در انقلاب ها همه چیز به سرعت رخ می دهد. علل انقلاب ، روند آن و نقش هر یک از گروهها و شخصیت ها در شکل گیري آن -45 تاریخ جنگ ها:براي تدوین تاریخ جنگ علاوه بر مطالعه ي سایر منابع باید به این نوع نوشته هم توجه کرد. -6 تاریخ احزاب:تحولات یک حزب از زمان تأسیس تا زمان تثبیت و فعالیت در اجتماع ، انشعاب هاي حزبی ، ارتباط با قدرت ها و گروههاي خارجی ، چاپ کتابها و نشریات یا ازهم پاشیدگی حزب -7 تاریخ زندگی اشخاص:تاریخ زندگی اشخاص همان زندگی نامه یا خاطرات آنها نیست. علم علاوه بر یادداشت ها خصوصی ، مصاحبه ها ، سخنرانی ها و یا نوشته هاي دیگر نیز داشته است. درس دوازدهم :اسناد و نسخه هاي خطی چگونگی پیدایش اسناد: انسان ها به وجود می آیند. حکم استخدامی یک کارمند یا کارنامه یک دانش آموز « روابط اجتماعی » اسناد در نتیجه ارزش اسناد:اسناد با توجه به استفاده اي که در هر زمان از آن ها می شود داراي دو ارزش اداري و تحقیقی هستند. اداري:هنگامی که مطالب آن مربوط به مسائل جاري است . تحقیقی:وقتی که ارزش جاري و روزانه خود را از دست می دهد. سند تاریخی : برگ نوشته اي است که با از دست دادن ارزش روزمره و اداري خود در پژوهش هاي تاریخی قابل استناد و استفاده بوده و بنابراین قابلیت نگهداري دائمی داشته باشند. اسناد تاریخی شامل چه مواردي می باشد؟ شامل مکاتبات حکومتی، فرمان ها، معاهدات سیاسی، نوشته هاي اداري، گزارش هاي اقتصادي، فرهنگی، نظامی، اسناد قضایی، مالی، حقوقی و برخی مکاتبات خصوصی و خانوادگی می باشند. اسناددر اصل به صورت نوشته هایی یک و گاه چند برگی هستنداما گاه کتابهایی تهیه می شد که در آن ها مجموعه سند به صورت یکجا گردآوري شده بود. منشأت قائم مقام فراهانی از جمله نوشته هایی است که امروزه ارزش تاریخی فراوانی یافته است. اسناد ایران از دوره ي ایلخانان ،تیموریان و آق قویونلوها به بعد باقی مانده است . به دلیل کم بودن تعداد اسناد تا دوره صفویه تحقیقات تاریخی با مشکل روبرو است. عوامل نابودي اسناد: 1- تغییر محل پایتخت 2- آتش سوزي -3 سیل 4- حملات اقوام گوناگون به شهر ها و غارت آنها -5 جنگ هاي داخلی پی در پی 6- مصادره اموال دیوان سالاران بیشترین اسناد باقی مانده در ایران از دوره پهلوي است. ٢٧ طبقه بندي اسناد براساس محتوا و کاربرد آن ها: -1 اسناد اقتصادي ، اجتماعی اسناد مالیاتی /قباله هاي ملکی و ازدواج /اسناد و مکاتبات تجاري /وقف نامه ها و آمارهاي جمعیتی  -2 اسناد فرهنگی تأسیس مدارس/دانشگاهها/اعزام دانشجو به خارج/امتیازنامه انتشار نشریات  -3 اسناد سیاسی فرمان هاي پادشاهان یا مسئولین مملکتی/ مکاتبات سیاسی میان کشورها -4 اسناد شخصی خاطرات افراد/نامه هاي خصوصی/یاداشت هاي روزانه سفر  دلایل ارزش کاربردي اسناد: 1) چون اسناد اداري در روند اداري روزگار خود صادر شده اند می توان به اوضاع سیاسی، اداري آن زمان پی برد. همچنین با می توان به اصطلاحات اداري آن زمان پی برد. 2) با مطالعه اسناد می توان به وضعیت اقتصادي گذشته پی برد : شیوه هاي مالیات گیري و انواع مالیات ،چگونگی انجام معاملات و ... 3) با مطالعه اسناد می توان با اوضاع اجتماعی گذشته آشنا شد. آداب و رسوم/وضعیت طبقات اجتماعی/اصناف و چگونگی زندگی مردم 4) از لابه لاي اسناد می توان تحول خط و شیوه ي نگارش و انشاء را استنباط کرد. نکات مهم در مراجعه به اسناد تاریخی :سنجش محتواي اسناد با دیگر منابع تاریخی(سکه ها، کتاب ها، کتیبه ها، آثار باستانی) اسناد چون کاربرد شخصی و اداري داشته اند از بسیاري از دروغ ها و ملاحظه کاري هاي سیاسی به دورند. اصالت سند: سندي که بتوان به اصالت آن اطمینان کرد نباید مخدوش، خط خورده، تراشیده، شکسته، ترمیم شده و نونویس (بعدها با خطی دیگر جاهایی از آن را از نو نوشته باشند)باشد. است باید از روي اصل نوشته شده باشد و نباید خلاصه شده باشد. « سواد » یا به اصطلاح « رونوشت » اگر سند موارد تعیین کننده اصالت سند: از طریق 1- کاغذ 2- مرکب 3- تزئینات یک سند نیز می توان اصالت آن را تعیین کرد. بایگانی و موسسات نگهداري اسناد محل نگهداري اسناد را امروزه آرشیو می گویند. نخستین بایگانی ها: نخستین بایگانی هاي به دست آمده مربوط به تمدن هاي مصر و آشور است. در اروپا از دوره قرون وسطی آرشیوهایی براي اسناد و مدارك دولتی پدید آمد. از قرن هفدهم تنظیم اسناد دولتی در اروپا رواج یافت و هر روز آرشیوهاي ملی گسترش بیشتري یافت. در ایران پیش از تأسیس وزارت خانه هاي جدید مسئول هر دستگاه اداري و حکومتی اسناد را در خانه نگهداري می کرد و تنها براي نگهداري اسناد و مکاتبات سلطنتی در دربار آرشیوي وجود داشت. پس از انقلاب مشروطه و ایجاد وزارت خانه هاي جدید اسناد هر وزارتخانه در بایگانی همانجا نگهداري می شد. در سال 1349 قانون آرشیو به تصویب مجلس رسید و سازمان اسناد ملی ایران به عنوان آرشیو ملی تشکیل شد. ٢٨ کتابخانه مرکزي ومرکز اسناد دانشگاه تهران و کتابخانه مرکزي آستان قدس رضوي هم از دیگرمراکز نگهداري اسناد می باشد. وظایف مراکز اسناد: -1 حفظ و نگهداري اسناد از آتش سوزي ، رطوبت ، نور و حشرات 2- آماده سازي اسناد براي استفاده محققین -3 مرمت اسناد آسیب دیده 4- تکثیر اسناد براي حفظ آنها به شکل میکروفیلم یا فتوکپی درس سیزدهم: نشریه ها و تاریخ نویسی تعریف نشریه یا مطبوعات: « متناوب » و به طور « هدف معین » و با « زمان هاي مشخص » به رسانه هاي چاپی از قبیل روزنامه و مجله که در تولید و توزیع می شوند را اصطلاحاً نشریه گفته می شود.گاه عنوان مطبوعات نیز بکار می رود. دلایل اهمیت نشریات: -1 نشریات نخستین رسانه هاي گروهی هستند. -2 از نظر تنوع و حجم مطالب نشریات نسبت به سایر رسانه ها محدودیت کمتر دارند. -3 استفاده از آن نیازمند اختصاص دادن وقت معین نیست. -4 معمولاً سندیت مطالب نشریات بیش از هر رسانه دیگري است زیرا مطلب ثبت شده و مکتوبند و نگرش و دیدگاههاي متنوع تري را شامل می شوند. انواع نشریات در گذشته و حال: تقسیم نشریات بر اساس نوع و موضوع و محتوا یا زمان انتشار: -1 از نظر موضوع و محتوا: خبري ، سیاسی، علمی ، ادبی، اجتماعی، اقتصادي، تاریخی،طنز، و .... در بعضی از مواقع ترکیبی از چند موضوع می باشد. نشریه علمی » در توجه به محتوا بیش تر کیفیت (میزان سندیت) اهمیت و کاربرد مطالب مطرح است. مانند .« مجله تحقیقی- کاربردي » یا « – پژوهشی در این نوع نشریات کاستی هاي موجود در نشریات کم تر به چشم می خورد. -2 از نظر زمان:روزنامه – هفته نامه – فصل نامه .« روزنامه سیاسی ، اقتصادي، اجتماعی جام جم » گاه ترکیبی از عوامل محتوایی و زمانی را داریم آگاهی هاي تاریخی در نشریات: الف - از این جهت که به دلیل فاصله زمانی اندکی که با وقوع اخبار ذکر شده در آن ها دارند منبع اصلی و مهم هستند .آگاهی هاي موجود در نشریات مستقیم متنوع و مفصل هستند. مستقیم : همزمان یا به فاصله کمی از رویداد متنوع: پرداختن به موضوع هاي مختلف مفصل: شرح و تفصیل بسیاري از رویدادها نشریات آیینه ي اوضاع و احوال دوران انتشار خودشان هستند. ب- نشریات در شکل گیري بعضی از رویدادها وتحولات قرون اخیر تأثیر داشتند. نقش نشریات در دوران معاصر: ٢٩ میرزا صالح شیرازي/روزنامه کاغذ اخبار در زمان محمد شاه قاجار منتشر « کاغذ اخبار » نخستین روزنامه را چاپ کرد. « وقایع الاتفاقیه » شد./امیر کبیر روزنامه مطالب روزنامه هاي دوره مشروطه: -1 بیان پیشرفت برخی کشورها و مقایسه وضع نامساعد ایران با آنها با ذکر علت هاي پیشرفت این کشورها و عقب ماندگی ایران -2 انتشار اخبار درباره ي و رویدادهاي داخلی و تحلیل آن ها -3 چاپ مطالبی درباره آفات استبداد و استعمار و لزوم استقرار قانون و عدالت در کشور در رویدادهاي بعدي ایران همچون نهضت ملی شدن نفت ، و انقلاب اسلامی هم نشریات تأثیرگذار بودند. -3 در بسیاري از نشریات مطالبی به صورت عمومی و یا تخصصی و تحقیقی درباره ي تاریخ چاپ می شود. درجه اعتبار محتواي نشریات در مطالعات تاریخی: در نشریات: 1- دخالت نظرات شخصی 2- ملاحظات سیاسی ،اعتقادي، اقتصادي و ... 3- شتاب زدگی از اهمیت آن می کاهند. درس چهاردهم: مورخان و تاریخ ایران پیشینه ایران: تمدن هاي گذشته:ایلام – سیلک-جیرفت-شهر سوخته مهاجرت آریاییها ، آمیزش یکجا نشینان با کوچ نشینان زبان ، دین اسلام ،آیین زردشت ،موقعیت جغرافیایی در شکل گیري هویت ایرانی تأثیر داشته است. دوره بندي تاریخ ایران -1 الف: ایران قبل از اسلام(دوره باستان) ب: ایران دوره اسلامی -2 مبنا اقتصادي و سیاسی الف: از آغاز تا انقلاب مشروطه ب: از مشروطه تاکنون -3 مبنا خاندان هاي حکومتی الف-هخامنشیان ب- اشکانیان ج- ساسانیان و ... تاریخ نگاري در ایران اطلاعات ما از دوران باستان ایران از یونان و روم می باشد . مبناي کار مسلمانان خداي نامه هاي (سالشمار وقایع فرمانروایان ساسانی)ایران باستان بود. ویژگی تاریخنگاري در دوره سلسله هاي ترك نژاد : رواج زبان فارسی و ثبت رویدادهاي یک شهر. در زمان مغولان: به دلیل علاقه مغولان به ثبت و ضبط کشورگشایی خود دو گروه مورخان وجود داشتند؛ -1 مورخانی که مناصب دولتی داشتند. مانند عطا الملک جوینی نویسنده کتاب جهانگشاي جوینی -2 مورخانی که بیرون از نفوذ مغولان بودند. مانند منهاج سراج جوزجانی نویسنده کتاب طبقات ناصري رواج یافت. « محلی » و« عمومی » در دوره تیموریان و ترکمانان(آق قویونلو و قراقوینلوها) :نوشتن تاریخ سرشار از اطلاعات است. « سفرنامه اروپائیان » : در دوره صفویه دوره قاجار تاریخ نویسی به دو دوره تقسیم می گردد: -1 از ابتدا تا سلطنت ناصرالدین شاه ٣٠ الف: تقلید از مورخان پیشین ب: نشانی از حضور مردم در آن به چشم نمی خورد. -2 سلطنت ناصرالدین شاه به بعد بوجود آمدن نهضت ترجمه تاریخ بیداري ایرانیان از ناظم الاسلام کرمانی نخستین کتابی بود که مورخ در آن به زندگی مردم و تکاپوي آنان توجه کرد. روبرو شد؛ « بینش » و« روش » تاریخ نویسی جدید: با دو تغییر در -1 به کار بستن روش علمی در پژوهش: سازماندهی و عرضه ي پژوهش هاي تاریخی با تکیه بر منابع اصلی و اسناد و مدارك ، ارزیابی نقادي عالمانه ي منابع -2 بینش تاریخ نگاري معاصر کار مورخ تنها سرگذشت فرمانروایان و شرح جنگهاي آنان نیست بلکه همه جنبه هاي گوناگون زندگی گذشته مردم ایران می بایست مورد تأکید قرار گیرد. مهمترین اصل همه جانبه نگریستن مورخ به گذشته به یاري تمامی مواردي است که او را در کار بازسازي خردمندانه گذشته یاري می دهند. درس پانزدهم : مورخان و تاریخ جهان تقسیم بندي دوره هاي تاریخی جهان: عامل : خط ؛دوره :پیش از تاریخ دوره: تاریخی (باستان-وسطی-جدید-معاصر) تاریخ جهان تاریخ سراسر کره ي زمین هر چند از حدود 500 سال پیش انسان موفق به کشف تمامی کره ي زمین شد با این حال دانشی به نام تاریخ جهان وجود داشت. با کشف راه هاي دریایی و شناختن قاره هاي ناشناخته نگرش تاریخ بشر وسعت بیش تري یافت و تاریخ جهان نسبت به قبل جهانی تر شد. تعصبات فرقه اي ، منافع سیاسی و اغراض و اهداف قومی مانع از تحققق کامل این امر شد. تاریخ جهان عرصه وحدت انسانی و حاصل تمدن بشري نوع انسان در انسان بودن داراي وحدت و این وحدت ذاتی انسانها با وحدت در ظواهر زندگی و تمدن نیز همراه بوده است. قدرت » دلایل تفاوت جوامع بشري : تنوع محیط جغرافیایی ، میزان اندیشه و تلاش آنها، میزان وحدت و « مدیریت جامعه تمدن کنونی دستاورد مشترك همه انسانهاست(کاغذ) نقش پیامبران و مصلحان در تمدن بشري: دین همواره الهام بخش ترقی هنري ، فکري ،اجتماعی و سیاسی بوده است. بیشتر تمدن هاي بزرگ دین بزرگ یا پیامبر برگزیده را در کنار خود دارند. مثلاً: تمدن اروپا ، مسیحیت /تمدن اسلام ، اسلام/تمدن ایران باستان ،زردشت/ چین ، کنفوسیوس و لائوتزه/ هند ، بودا/ یونان ، سقراط و سولون پیدایش و مرگ تمدن ها و عبرت آموزي ٣١ تمدن جدید غرب زوال ناپذیر است! ناتوانی در ساختن دنیاي آرمانی و متعادل که مدعی بود و فقدان وحدت درونی که براي بقاي آن ضرورت داشت باعث ایجاد تردید درباره تمدن غرب گردید.(جنگ جهانی اول و دوم،ساخت سلاح هسته اي) انیشتین : جنگ جهانی چهارم با چوب و چماق خواهد بود. مهاجرت و تمدن: مهاجرت به خارج از قلمرو خاك(دریا و فضا) پدیده اي تازه است.امروزه مهاجرت صورت می گیرد اما چون یک قوم جایگزین قومی دیگر نمی شود و دگرگونی فرهنگی یا انسانی چندانی روي نمی دهد نمی توان آن را مهاجرت نامید. میان مهاجرت و تمدن همواره رابطه اي دقیق وجود ندارد.(مهاجرت مغولان) امروزه مهاجرت جمعیت به مفهوم گذشته آن وجود ندارد بلکه تمدن امکان مهاجرت یافته است. مسائل عصر ما « عصر فضا ، عصر اتم، عصر کامپیوتر،عصر پتروشیمی ، عصر الکترونیک،عصر ارتباطات » نام هاي عصر ما عصر پتروشیمی: صنعتی که از نفت مواد بسیار متنوع و فراوان می سازد. انقلاب صنعتی ، افزایش جمعیت ، انحطاط اخلاقی مسأله ماشینیسم (سلطه ي مقدرات ماشین بر مقضیات انسان) مسائل عصر ما بهره برداري کامل و کافی از تکنولوژي جدید بدون بین المللی ساختن مدیریت آن میسر نبوده است. آلودگی محیط زیست /تخریب طبیعت /انتشار بیماریهاي مسري بحران محیط زیست یکی از مشکلات بزرگ عصر ما و ناشی از توسعه صنعت و سوء استفاده از صنعت است. خطر دیگري که پژوهشگران آن را کمتر از بمب هسته اي نمی دانند مسأله ي جمعیت (انفجار جمعیت) است. مشکلات افزایش جمعیت: 1- بحران بی کاري 2- فقر عمومی 3- کاهش سطح زندگی راه حل بحران انفجار جمعیت:چاره ي اصلی در یافتن راه هاي جدید توسعه اقتصادي و بهبود مدیریت مالی و انسانی است.
[ سه شنبه نهم آبان 1391 ] [ 8:59 ] [ گروه آموزشي تاریخ ]
درباره وبلاگ

این وبلاگ متعلق به گروه آموزشی تاریخ متوسطه اداره کل آموزش وپرورش استان ایلام می باشد . همکاران معزز این رشته درسطح استان می توانند با ارسال مقالات ونظرات خویش نسبت به پربار نمودن مطالب این وبلاگ مارا یاری نمایند .
امکانات وب